Görmeyi yeniden öğrenmek…

3.Göz Dergisi “Benlik” Başlıklı Olan 13.Sayı’da Yayınlanan Yazımız

Gormeyi-yeniden-ogrenmek-3Goz-yazi

İlk görme bulanıklıklığıyla karşılaştığınız ana bir bakış atsanız acaba hangi duyguların hâkim olduğunu görürdünüz?

İlkokul sıralarında sorgulanmadan uyulacak kurallar, ‘sıkıcı’ ya da ‘zor’ ödevler karşısında bedeninizi ve âdeta zihninizi sıkışmış mı hissediyordunuz? Ya da üniversite sınavına hazırlanırken hayatınızda başarısızlık korkusu, gelecek kaygısı mı hâkimdi? 40 yaş civarinda ‘modern hayatın’ sunduğu tüm olanakların yanında omuzlarınızdaki ağır sorumlulukların altında varoluş mücadelesi verirken, ‘bu yaştan sonra yakını görmek nasılsa herkes için zorlaşır’ düşüncesine teslim olarak okuma gözlüğüne mi başvurdunuz? Şu kesindir ki; gözlükler, duyguları bastırmaya, onları yok saymaya yarar. Maske gibi arkasında gizlenmek için kullanırız…

Gözlük takarak görme kusurlarını ‘tedavi’ eden kimseyi duydunuz mu?

Aslında görmedeki bulanıklık, tıpkı bedendeki herhangi bir ağrı gibi, size çok basit bir mesaj vermek ister: Bir şeyler ters gidiyor! Ya dinlersiniz ve kaynağını ararsınız, ya da gözlüklerle sinyali keserek problemi yok sayarsınız. Anlayacağınız gözlükler, bir nevi ağrı kesici görevi görmektedir.

Görme kusurlarının fizyolojik nedeni (herhangi bir göz hastalığı yani patolojik bir durum yoksa) çeşitli göz kasları gruplarının gerginliğidir. İyi gören bir göz mükemmel küresel bir şekle sahiptir; göz kasları gerildiğinde gözün şekli deforme olmaktadır. O zaman çok basit bir çıkarım yapmak mümkündür; yeniden iyi görmek için göz kaslarını gevşetmek gerekir.

Oftalmolog Dr. William H. Bates (1860 – 1831), gözün yapısal özelliklerinden yola çıkarak ‘doğal görme prensiplerini’ ileri sürmüş. Görmedeki bulanıklığın yapımıza, yani doğamıza uygun görme alışkanlıklarımızı terk ettiğimizde belirdiğini ortaya koymuş. Doğal görme alışkanlıklarını bütün gün boyunca tekrar benimsemeye başlamak göz kaslarının gevşemesine ve dolayısıyla gözün tekrar mükemmel küresel formuna kavuşmasına neden oluyor. Dünyada gözlük takarak görme kusurlarını tedavi eden kimseler yokken, aksine doğal metodlarla gözlükten kurtulan çok sayıda kişi var ve bu gerçek giderek daha çok su yüzüne çıkıyor.

Görme prensiplerini kısaca özetleyecek olursak;

Hareket: Tüm algılarımızın temelinde hareket vardır. Bir nesnenin üstüne elinizi koyup uzunca bir süre sonra hareket ettirmez iseniz, elinizin altında nasıl bir nesne olduğunu hissetmez olursunuz; duyu kesilir. Bir kumaş seçerken elinizi kumaşın üstüne nasıl sürttüğünüzü anımsayın. Hissetiğiniz değişimdir ve değişimler harekete bağlıdır. Benzer bir şekilde, gözünüzü bir noktaya sabitlediğinizde görme bulanıklaşır. Çünkü, görme duyusu hareketle canlanır… Fakat herhangi türden bir hareket değil; iyi görmemizi sağlayan hareketin bir kuralı vardır. Bu, bizi biraz daha karmaşık görünen ikinci görme prensibine taşır.

Merkezileşme: İnsan gözünde (doğada canlıların göz yapıları farklılık gösterdiğini unutmayalım) net görmeyi sağlayan görme hücreleri (koni hücreler) retinanın merkezinde yer aldığı için bir imgenin sadece merkezini iyi görebliyoruz. Merkezin dışında yer alan tüm nesneler daha bulanık görünür. Bu yapımıza dair olan bilgiyi, daha iyi görmek için nasıl kullanabiliriz? Bir, nesnelerin bütününe değil de, detaylarına bakarak. İki, yukarıdaki görme prensibi ile bağlanıtılı olarak, başla gözü bilrikte hareket ettirerek. Masa tenisi maçında topu nasıl takip ettiğinizi hatırlayın… Topun daima net görülmesi için görme alanının merkezinde yer almalıdır.

Gevşeme: Bu oldukça çok geniş bir tanım gibi görülse de içinde çok somut öneriler barındırır; sık aralıklarla, doğal göz kırpma ve şaşırtıcı gelebilir, diyafram nefesi. Göz kırpma sayesinde göz bir yandan nemleniyor diğer yandan da küçük de olsa bir hareket sağlanıyor. Diyafram nefesi ise, göz dahil tüm organlara gerekli oksijen miktarının taşınmasını sağlarken tüm bedenin gevşemesine yardımcı oluyor.

Göz kusurlarının geri döndürülemeyeceği tezine karşı, şunu rahatlıkla söyleyebiliriz ki; görme sabit olmadığı gibi, HER NEFESTE yenilenen bir süreçtir.

Bu süreç kişinin yaşadığı çevre ile yeniden bağlantı kurmayı davet ediyor ve bu aslında kendisi ile yeniden güçlü bir bağ anlamına da geliyor.

Yukarıdaki görme prensiplerine dayandırılarak geliştirilen uygulamalarla miyopi, hipermetropi, astigmatizma, presbiyopi gibi birçok görme kusuru ortadan kalkabiliyor.

Görme terapisinin Dr. Bates’ten önceye dayandığını söylemek mümkün. Kendi babası ve kız kardeşinin şaşılık sorunlarına yönelik ameliyat ya da kendi deyimiyle ‘göz kaslarının kıyımı’na alternatif olarak terapik yöntemler ileri süren Fransız Oftalmolog, Louis Emile Javal (1839-1907) bu alanda çok büyük katkılar sunmuş. Tekniği etkin ancak uzun saatler pratik gerektiriyormuş.

Şaşılık sorununun genelde bir başka görme sorununa neden olduğunu kaydetmek gerekiyor: Ambliyopi, ya da halk dilinde göz tembelliğine. Üç boyutlu görmenin (stereopsis) kaybına yol açan ambliyopi, genelde zihnin şaşı, yani ‘kayan’ gözün ilettiği imgeyi reddetmesiyle ortaya çıkar. Kişi dar bir görme açısına sahip olurken gözlük bu durumda tam anlamıyla işlevsiz oluyor.

1950-1970 yılları arasında yaratıcı bir oftalmolog olan Frederick W. Brock aynı zamanda kendi görme sorunları olan şaşılığı ve göz tembelliğini ortadan kaldıracak basit materyaller geliştirmiş. Kişilerin nasıl görmesi gerektiğine değil, nasıl gördüğüne odaklanmış. İki göz beraber uyumlu bir şekilde hareket etmeyi öğrendikten sonra, yani şaşılık düzeldikten sonra, basit yöntemlerle ambliyopinin de (yaş ne olursa olsun) ortadan kalkabileceğini kanıtlamış. Şaşılık ve ambliyopi sorununu 40 yaşından sonra yenen nörobiolog, Prof. Susan R. Barry’nin kendi hikayesini kaydettiği ve çok değerli biyolog, yazar Oliver Sacks’ın önsözünü taşıdığı ‘Fixing My Gaze’, 2009, oldukça ilham vericidir.

Son söz: ‘Maskeleri’ indirmek kolay değil ama son derece ödüllendiricidir. Bana göre, doğal yönetmlerle görmeyi iyileştime süreci büyük bir keşif yoludur, doğamızın, kendi benliğimizin keşfi…



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Website Protected by Spam Master